در چارچوب تلاشهای جهانی برای مقابله با تغییرات اقلیمی، مذاکراتی در سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) با هدف تصویب نخستین مالیات جهانی بر انتشار گازهای گلخانهای در صنعت کشتیرانی آغاز شده است. این مالیات، در صورت تصویب نهایی، میتواند بهعنوان نخستین سازوکار جهانی قیمتگذاری بر آلایندگی در حملونقل دریایی شناخته شود.
هدفگذاری برای کاهش آلایندگی تا سال ۲۰۵۰
به گزارش اندیشکده پیشرفت دریایی، کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی (MEPC) که زیرمجموعه سازمان بینالمللی دریانوردی است، از روز دوشنبه تا جمعه هفته جاری در لندن تشکیل جلسه داده تا در خصوص پیشنهادهایی برای قیمتگذاری انتشار گازهای گلخانهای و تدوین استاندارد سوختهای پاک برای ناوگان دریایی جهانی تصمیمگیری کند.
این کمیته متشکل از نمایندگان کشورهای عضو IMO است و به دنبال آن است که با وضع مقررات الزامآور، مسیر دستیابی به هدف انتشار خالص صفر گازهای گلخانهای تا حدود سال ۲۰۵۰ را هموار کند.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، در بیانیهای اعلام کرده است که این مقررات تنها اهدافی آرمانگرایانه نیستند، بلکه بهصورت الزامی برای تمامی کشتیهای تجاری در سطح جهان اجرایی خواهند شد. وی تأکید کرده است که «این کمیته مسیر آیندهای بدون آلایندگی برای صنعت کشتیرانی را ترسیم خواهد کرد.»
اهمیت این تصمیم در سطح جهانی
با توجه به رشد روزافزون تجارت جهانی و افزایش ظرفیت کشتیها طی دهه گذشته، سهم صنعت کشتیرانی در انتشار گازهای گلخانهای به حدود ۳ درصد از کل انتشار جهانی رسیده است. عمده ناوگانهای دریایی همچنان از سوختهای سنگین استفاده میکنند که باعث انتشار دیاکسید کربن و سایر آلایندههای خطرناک میشود.
بر اساس گزارش مجمع جهانی دریانوردی، ترکیب یک تعرفه اقلیمی ساده همراه با استاندارد جهانی سوختهای سبز میتواند شکاف قیمتی میان سوختهای فسیلی و سوختهای پاک مانند هیدروژن، متانول و آمونیاک را کاهش دهد. این نهاد معتقد است که صنعت کشتیرانی بهطور خودکار به سمت سوختهای پاک حرکت نخواهد کرد و برای توسعه ظرفیت تولید سوختهای پاک، سرمایهگذاری فوری نیاز است.
جسی فانستاک، مسئول کارگروه کربنزدایی این مجمع، تصریح کرده است که «سوختزدایی اساسی در کشتیرانی نیازمند بازنگری کامل در نوع سوخت مصرفی کشتیهاست و بدون مداخلههای سیاسی و اقتصادی، این تحول ممکن نخواهد بود.»
اختلافنظر میان کشورها
بیش از ۶۰ کشور، به رهبری کشورهای جزیرهای اقیانوس آرام که بیشترین آسیب را از تغییرات اقلیمی میبینند، از طرحی برای وضع تعرفه ثابت بر اساس هر تن انتشار گازهای گلخانهای حمایت میکنند. به باور این کشورها، این مدل میتواند ابزار مؤثری برای رسیدن منصفانه به هدف خالص صفر باشد.
در مقابل، کشورهایی همچون چین، برزیل، عربستان سعودی و آفریقای جنوبی خواهان استفاده از مدل تجارت اعتبارات کربن هستند؛ مدلی که در آن کشتیها در صورت فراتر رفتن از سطح مجاز انتشار، باید اعتبار خریداری کنند و در صورت عملکرد بهتر، اعتبار دریافت خواهند کرد.
برخی از کشورها نیز پیشنهادهایی برای تلفیق دو مدل مطرح کردهاند. با این حال، برخی کارشناسان هشدار دادهاند که نبود یک مدل مالیاتی جهانی و یکنواخت، ممکن است موجب تضعیف اهداف اقلیمی شده و به کشورهای ثروتمند اجازه دهد با پرداخت هزینه، همچنان به آلودگی ادامه دهند.
الون ایشودا، نماینده ویژه جزایر مارشال در امور کربنزدایی دریایی، گفته است: «اهداف اقلیمی سازمان دریانوردی بدون وضع یک مالیات مشخص و سراسری، بیمعنا خواهند بود. در حالیکه درآمد حاصل از این مالیات میتواند به کشورهای در حال توسعه برای گذار به کشتیرانی سبز کمک کند، این کشورها نباید با سوختهای آلاینده و کشتیهای فرسوده به حال خود رها شوند.»
گام بعدی چیست؟
در صورتی که کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی بر سر متن نهایی این مقررات به توافق برسد، مقررات مزبور در نشست ماه اکتبر رسماً تصویب شده و از سال ۲۰۲۷ اجرایی خواهند شد. چنین تصمیمی میتواند نشانهای نیرومند از آغاز یک تحول سبز در یکی از مهمترین صنایع حملونقل جهانی باشد.
بدون دیدگاه