انتشار فصلنامه صنعت دریایی چین توسط دفتر همکاریهای فناوری سفارت جمهوری اسلامی ایران در پکن، با هدف ارائه تحلیلی جامع از آخرین تحولات، روندهای فناورانه و ابعاد ژئوپلیتیک صنعت دریایی این کشور انجام شده است. این گزارش تحلیلی جامع از روندهای کلیدی، پیشرفتهای فناورانه و ابعاد ژئوپلیتیک صنعت دریایی چین ارائه میدهد و نشاندهنده تسلط فزاینده این کشور بر بازارهای جهانی دریا از طریق راهبردهای چندوجهی است. چین برای پانزدهمین سال متوالی، جایگاه نخست جهانی خود را در سه شاخص اصلی صنعت کشتیسازی حفظ کرده و با در اختیار داشتن بیش از ۷۴ درصد از سفارشات جدید جهانی در سال ۲۰۲۴، رهبری خود را تثبیت نموده است. این کشور با حرکت از تولید انبوه به سمت ساخت کشتیهای پیشرفته و با ارزش افزوده بالا – از جمله کشتیهای حمل گاز طبیعی مایع (LNG)، کشتیهای تفریحی بزرگ و ناوگان حمل خودرو – توانسته جایگاه خود را بهعنوان یک قدرت صنعتی و فناورانه تثبیت کند.
۱. تغییر راهبردی به سمت کیفیت و فناوری
چین با فاصله گرفتن از تولید صرفاً کمی، توانایی ساخت ۱۸ نوع از ۱۴ نوع اصلی کشتی جهان را دارد. در حال حاضر این کشور قادر است کشتیهایی از جمله کشتیهای کانتینری ۲۴۰۰۰ TEU، کشتیهای LNG و کشتیهای تفریحی بزرگ را تولید کند. نمونه بارز این پیشرفت، ساخت کشتی تفریحی «آدورا فلورا سیتی» است که در مدت تنها ۹ ماه تکمیل شد و از نظر استاندارد با سازندگان اروپایی رقابت میکند.
۲. رقابت با کره جنوبی
در حالی که کره جنوبی در بحبوحه تنشهای تجاری میان چین و آمریکا تلاش دارد از فرصتها بهره ببرد، چین همچنان جایگاه برتر خود را حفظ کرده است. در سهماهه نخست ۲۰۲۴، سازندگان چینی بیش از ۹.۴۵ میلیون تن وزن خالص (حدود ۷۰٪ بازار جهانی) از سفارشات را دریافت کردند، در حالی که سهم کره جنوبی تنها ۱۷٪ بود. برتری چین ناشی از یکپارچگی زنجیره تأمین، کارایی بالا، هزینه کمتر و توان فناورانه داخلی است.
۳. توسعه فناوریهای سبز و کشتیسازی هوشمند
چین سرمایهگذاری گستردهای در توسعه ناوگانهای سازگار با محیطزیست و فناوریهای هوشمند انجام داده است:
کشتی BYD Shenzhen بهعنوان بزرگترین کشتی حمل خودروی جهان با ظرفیت ۹۲۰۰ خودرو (CEU) و سامانه پیشرانه دوگانه LNG و دیزلی ساخته شده و نمادی از تولید هوشمند چین است.
شرکت CSSC Hudong-Zhonghua مجموعهای از کشتیهای LNG با استفاده از فناوریهای نوین مانند ۵G، اینترنت اشیا (IoT)، جوشکاری رباتیک و تحلیل دادههای کلان ساخته است.
در حال حاضر، ۷٪ از ناوگان جهانی LNG در چین ساخته میشود و ۲۸٪ از سفارشات جدید این نوع کشتیها متعلق به صنایع چینی است.
۴. تقویت قدرت بومی در حملونقل و زنجیره تأمین
گروه بندری Jiangsu با ثبت سفارش ساخت ۱۰ کشتی کانتینربر ۲۰٬۰۰۰ TEU در یک روز، گامی راهبردی برای تقویت زنجیره بومی حملونقل و لجستیک دریایی برداشت. این اقدام بخشی از راهبرد چین برای تحقق عنوان «قدرت بزرگ دریایی» است.
۵. گسترش نفوذ جهانی از طریق سرمایهگذاری بندری
چین از طریق شرکتهای دولتی نظیر COSCO Shipping و China Merchants Port، در بنادر کلیدی جهان سرمایهگذاری کرده است. این اقدامات عمدتاً در چارچوب ابتکار کمربند و جاده (BRI) صورت گرفته و مسیرهای تجاری جهانی را متحول کرده است.
مهمترین سرمایهگذاریها شامل موارد زیر است:
بندر پیرئوس (یونان) – قطب کلیدی تجارت اروپا و آسیا.
بندر هامبانتوتا (سریلانکا) – در مسیرهای حیاتی اقیانوس هند.
شرکت TCP Participações SA (برزیل) – دسترسی به تجارت آمریکای جنوبی.
این توسعه نفوذ، نگرانیهایی درباره وابستگی اقتصادی کشورها و کنترل راهبردی چین بر زیرساختهای حیاتی جهانی ایجاد کرده است.
۶. همکاری ژئوپلیتیک با روسیه
چین و روسیه در سالهای اخیر همکاریهای خود را در حوزه امنیت دریایی گسترش دادهاند. گارد ساحلی چین (CCG) و سرویس امنیت فدرال روسیه (FSB) توافقنامهای برای اجرای مشترک قوانین دریایی و برگزاری رزمایشهای عملیاتی امضا کردهاند. این رزمایشها در دریای ژاپن و اقیانوس منجمد شمالی انجام شده و اهدافی از جمله نمایش قدرت، ارسال پیام سیاسی به آمریکا و متحدانش، و همکاری در چارچوب «جاده ابریشم قطبی» را دنبال میکنند.
۷. پیشگامی در علوم اعماق دریا و دیپلماسی علمی
چین از طریق پروژه بینالمللی «اکتشاف فراژرف جهانی» (GHEP) تحت نظارت سازمان ملل، به دنبال تقویت نقش خود در حکمرانی علمی جهانی است.
این پروژه بخشی از «دهه علوم اقیانوسی برای توسعه پایدار (۲۰۳۰-۲۰۲۱)» است.
چین دارای زیردریاییهای سرنشیندار با توان رسیدن به عمق بیش از ۱۰٬۰۰۰ متر است و در سال ۲۰۲۰ یکی از آنها به گودال ماریانا رسید.
همکاریهای علمی چین با کشورهایی مانند نیوزیلند، نشانهای از دیپلماسی علمی مشارکتی در مقابل رویکرد انفرادی ایالات متحده است.
جمعبندی
ترکیب توان صنعتی، فناوریهای سبز، سرمایهگذاری جهانی و دیپلماسی علمی، چین را نه تنها به یک غول تولیدی، بلکه به بازیگری تعیینکننده در شکلدهی آینده تجارت، امنیت و علم دریایی جهان تبدیل کرده است.
بدون دیدگاه