صنعت جهانی کشتیسازی، که ستون فقرات تجارت و لجستیک دریایی محسوب میشود، عرصهای بهشدت رقابتی است و در سال ۲۰۲۵، چند کشور کلیدی انتظار میرود موقعیت خود را تثبیت و سلطه خود را گسترش دهند. این برتری را میتوان به عواملی همچون پیشرفتهای فناورانه، حمایتهای دولتی، افزایش تقاضا برای کشتیهای سبزتر و کارآمدتر، زیرساختهای بندری عالی و عملیات روان نسبت داد. در سال ۲۰۲۴، ارزش بازار جهانی کشتیسازی ۱۵۰.۴۲ میلیارد دلار بود و پیشبینی میشود این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۱۵۵.۵۸ میلیارد دلار برسد. رشد این بازار ناشی از افزایش تجارت دریایی و بهتبع آن، تقاضای فزاینده برای کشتیهای مدرن، دوستدار محیط زیست و با سامانههای کارآمد onboard و عملکرد مؤثر است. منطقه آسیا-اقیانوسیه بهتنهایی حداقل ۸۵٪ از فعالیتهای کشتیسازی جهان را به خود اختصاص داده است و کشورهای چین، کره جنوبی و ژاپن نقشآفرینان اصلی آن هستند.
پنج کشور غالب در صنعت کشتیسازی در سال ۲۰۲۵
۱. چین
چین بیتردید بزرگترین کشور کشتیساز جهان است و انتظار میرود این موقعیت را در سال ۲۰۲۵ و سالهای آتی حفظ و تقویت کند.
سلطه چین ناشی از در دسترس بودن نیروی کار گسترده و ماهر، یارانهها و حمایتهای دولتی، سیاستهای صنعتی قوی، سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و گسترش سریع ظرفیت کشتیسازی است.
در سال ۲۰۲۴، کشتیسازان چینی سفارش ساخت ۴۶.۴۵ میلیون تن CGT (تناژ جبرانی ناخالص) را دریافت کردند که معادل ۷۰٪ از سهم بازار جهانی بود.
کارخانههای کشتیسازی چینی تا ۳ تا ۴ سال آینده ظرفیتشان پر شده است و تا پایان ۲۰۲۸ هیچ ظرفیتی خالی برای سفارش جدید وجود ندارد.
پکن در سفارشهای جدید برای نفتکشها، کشتیهای کانتینری و فلهبرها پیشتاز است و تمرکز فزایندهای بر کشتیهای با ارزش بالا و کشتیهای سبز دارد؛ بهطوریکه در سال ۲۰۲۴، ۷۸.۵٪ از سفارشهای سوخت جایگزین را به خود اختصاص داده است.
شرکتهای برجسته در صنعت کشتیسازی چین شامل China State Shipbuilding Corporation (CSSC)، New Times Shipbuilding و Yangzijiang Shipbuilding Group هستند.
چین نهتنها هر ساله بر تعداد کشتیهای تولیدی خود میافزاید، بلکه بر نوآوری فناورانه و توسعه پایدار نیز تمرکز دارد و در زمینه مواد جدید، فناوریهای دیجیتال در کارخانههای کشتیسازی و توسعه کشتیهای خودران و دوستدار محیطزیست بهشدت سرمایهگذاری کرده است.
اگرچه تعرفههای آمریکا بر کشتیهای ساخت چین، اندکی باعث کاهش سفارشها در نیمه نخست ۲۰۲۵ شده، اما ظرفیت عظیم و سبد محصولات متنوع چین، رهبری این کشور را همچنان تضمین میکند. توانایی چین در ساخت انواع کشتیها، مزیت رقابتی عمدهای برای آن فراهم کرده است.
۲. کره جنوبی
کره جنوبی به ساخت کشتیهای با ارزش بالا و فناوری پیشرفته شهرت دارد.
در سال ۲۰۲۴، شرکتهای کشتیسازی کرهای ۱۰.۹۸ میلیون CGT سفارش دریافت کردند، که معادل تقریباً ۱۷٪ از سهم بازار جهانی است.
شرکتهای برجسته در این صنعت شامل HD Korea Shipbuilding & Offshore Engineering، Hanwha Ocean و Samsung Heavy Industries هستند.
کره جنوبی در ساخت کشتیهای حمل LNG، نفتکشهای غولپیکر (VLCC) و کشتیهای کانتینری بزرگ پیشتاز است و در حال سرمایهگذاری در کشتیهای حمل آمونیاک و LPG نیز میباشد.
این کشور بر فناوریهای نوین LNG، سامانههای هوش مصنوعی در کشتی، طراحیهای آماده برای ذخیره و جذب کربن (CCS-ready) تمرکز دارد.
علیرغم رقابت شدید با چین، تمرکز کره جنوبی بر کشتیهای پیچیده و سرمایهگذاری در فناوریهای سبز جایگاه آن را تثبیت کرده است. هرچند کمبود نیروی کار چالشی جدی است، اما تمرکز بر پروژههای با حاشیه سود بالا، مزیت رقابتی آن را حفظ میکند.
۳. ژاپن
ژاپن برای چندین دهه، بهویژه در دهههای ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰، در کشتیسازی برتری مطلق داشت و تقریباً نیمی از تناژ کشتیهای جدید جهان را تولید میکرد.
با وجود اینکه همچنان بازیگری جهانی است، اما اکنون در رتبه سوم پس از چین و کره جنوبی قرار دارد.
ژاپن تمرکز خود را به ساخت کشتیهای با ارزش افزوده بالا، مانند فلهبرهای سبز و کشتیهای با فناوری پیشرفته معطوف کرده و دیگر صرفاً بر حجم تولید رقابت نمیکند.
در حال حاضر، ژاپن در حال بررسی فناوریهایی نظیر کشتیهای خودران و سایر نوآوریهای پیشرفته است تا مزیت رقابتی خود را حفظ کند.
در سال ۲۰۲۴، دفتر سفارشات کشتیسازی ژاپن به ۸.۳۸ میلیون CGT رسید که معادل ۱۳٪ از سهم جهانی است. این کشور در ساخت کشتیهای LNG، LPG، یخچالدار و حمل خودرو تخصص دارد.
دولت ژاپن هدفگذاری کرده تا ظرفیت کشتیسازی خود را دو برابر کرده و سهم خود در سفارشات جهانی را تا سال ۲۰۳۰ به ۲۰٪ افزایش دهد.
این طرح شامل ساخت کارخانه کشتیسازی دولتی و ادغام شرکتهای خصوصی مانند ادغام احتمالی Imabari Shipbuilding و Japan Marine United (JMU) است.
در سال ۲۰۲۵، تمرکز ژاپن بر افزایش کیفیت، نوآوری در کشتیهای دوستدار محیطزیست (مانند کشتیهای حمل خودرو با سوخت LNG) و افزایش بهرهوری است.
اگرچه چالشهایی مانند پیر بودن نیروی کار و کمبود نیروی انسانی همچنان وجود دارد، اما ابتکارات دولت و ادغام بخش خصوصی در جهت ارتقاء جایگاه ژاپن در بخشهای خاص و با ارزش بالا مؤثر واقع شده است.
۴. فیلیپین
موقعیت جغرافیایی فیلیپین و خط ساحلی گستردهاش به این کشور اجازه میدهد که سالانه تعداد زیادی کشتی را بسازد یا تعمیر کند. تمرکز اصلی این کشور بر ساخت نفتکش، فلهبر و کشتیهای کانتینری برای صادرات است.
صنعت دریایی فیلیپین از سرمایهگذاری خارجی چشمگیری بهرهمند شده، بهویژه از شرکتهایی مانند Hanjin، Tsuneishi و Austal که در این کشور فعالیت دارند.
کشتیسازیهای متوسط و بزرگ این کشور قابلیت ساخت انواع مختلفی از کشتیها را دارند. در کنار صادرات، بخش کشتیسازی و تعمیرات داخلی فیلیپین نیز فعال است.
طبق گزارش UNCTAD در سال ۲۰۲۴، فیلیپین بهعنوان یکی از پنج کشور برتر کشتیساز جهان معرفی شد و ۸۰۵,۹۳۸ GT تولید داشت.
در سال ۲۰۲۴، کشتیسازیهای فیلیپینی ۴٪ بیشتر از سال قبل کشتی ساختند و در مجموع ۵۰۶ فروند کشتی داخلی تولید شد.
در حال حاضر، این کشور علاوه بر فلهبرها، به ساخت کشتیهای ماهیگیری، کشتیهای مسافری، یدککشها و نفتکشهای کوچک تا متوسط نیز مشغول است.
دستمزد پایین نیروی کار و موقعیت راهبردی در آسیا، مزایای رقابتی کلیدی برای این کشور محسوب میشود.
دولت فیلیپین نیز بهطور فعال در تلاش است تا ظرفیت کشتیسازی را افزایش داده و زمینه ورود شرکتهای خارجی را به کشور فراهم کند تا ضمن افزایش اشتغال، توان تولید نیز تقویت شود.
۵. ویتنام
صنعت کشتیسازی ویتنام طی سالهای اخیر رشد قابلتوجهی داشته و هم بازار داخلی و هم بازارهای خارجی را هدف گرفته است. دولت با ارائه مشوقهای مالیاتی و یارانهای از این صنعت حمایت میکند.
سرمایهگذاری خارجی، بهویژه از اروپا و کره جنوبی، نقش مؤثری در توسعه این بخش داشته است. ویتنام همچنین در زمینه بهبود زیرساختهای دریایی و احداث کشتیسازیها سرمایهگذاری کرده است.
ظرفیت سالانه کشتیسازی داخلی ویتنام ۳.۵ میلیون تن برای ساخت کشتیهای باری جدید است.
در سال ۲۰۲۴، این کشور رشد خوبی در ساخت و تحویل کشتیهای تخصصی داشت.
ویتنام هدف دارد تا تا سال ۲۰۳۰ بین ۰.۸٪ تا ۰.۹٪ از تولید جهانی کشتی را به خود اختصاص دهد و تمرکز آن بر کشتیهای باری عمومی، کشتیهای کانتینری، کشتیهای LPG و سایر کشتیهای خدماتی است.
اگرچه با چالشهایی مانند زیرساخت فرسوده و وابستگی به واردات مواجه است، اما مزایایی همچون نیروی کار ارزان و تلاشهای دولتی در جهت بومیسازی و ارتقاء فناوری، رشد آینده این کشور را تضمین میکند.
نتیجهگیری
در سال ۲۰۲۵، صنعت جهانی کشتیسازی عمدتاً تحت سلطه چین، کره جنوبی، ژاپن و اقتصادهای نوظهوری مانند فیلیپین و ویتنام خواهد بود. این صنعت در حال گذار بزرگی بهسمت کشتیهای سازگار با محیط زیست، اتوماسیون بیشتر و فناوریهای هوشمند کارخانهای است. در حالی که قدرتهای سنتی این صنعت همچنان نوآور باقی ماندهاند، ظهور بازیگران جدید، نشاندهنده پویایی و تحول مداوم این بخش است.
بدون دیدگاه